મોઢાનું કેન્સર
સૌરાષ્ટ્રમાં અમે સૌથી વધુ આ કેન્સરની ટ્રીટમેન્ટ કરીએ છીએ, અને વહેલું પકડાય તો જેની ટ્રીટમેન્ટ સૌથી સારી રીતે થઈ શકે એવાં કેન્સરમાંનું આ એક છે.
આ શું છે
મોઢાનું કેન્સર મોઢાની અંદર શરૂ થાય છે: જીભ, ગાલની અંદરની બાજુ, પેઢાં, મોઢાનું તળિયું, તાળવું કે હોઠ. આ વિસ્તારમાં તેનું સૌથી સામાન્ય કારણ છે લાંબા સમયથી કોઈ પણ સ્વરૂપે તમાકુનો ઉપયોગ — સિગારેટ, બીડી, માવો, ગુટખા, પાન મસાલો કે સોપારી. દારૂ તેની સાથે જોખમ વધારે છે. ગળું, અવાજની પેટી અને થાઇરોઇડ મોઢાની બિલકુલ બાજુમાં જ છે અને એ જ ટીમ તેમની ટ્રીટમેન્ટ કરે છે; દરેકનું પોતાનું અલગ પાનું છે.
ચેક કરાવવા જેવાં લક્ષણો
આમાંનું કંઈ પણ બે અઠવાડિયાં કરતાં વધારે રહે, તો ડૉક્ટરને બતાવવું જોઈએ:
- મોઢામાં ચાંદું કે ઘા જે રુઝાતો નથી
- જીભ, પેઢાં કે ગાલની અંદરની બાજુએ સફેદ કે લાલ ડાઘ
- મોઢામાં, ગળામાં કે જડબાની નીચે ગાંઠ
- મોઢું પૂરેપૂરું ન ખૂલવું, અથવા તીખું ખાતાં બળતરા થવી
- ગળતી વખતે દુખાવો કે તકલીફ
- કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વગર દાંત ઢીલો થઈ જવો
- કારણ વગર મોઢામાંથી લોહી નીકળવું, અથવા હોઠ કે જીભ બહેર મારી જવી
આમાંનું મોટા ભાગનું કેન્સર નીકળતું નથી. ખાતરી કરવા માટે એક એપોઇન્ટમેન્ટ પૂરતી છે.
અમે કઈ રીતે ખાતરી કરીએ છીએ
- ડૉક્ટર જાતે તપાસે.
ડૉક્ટર જુએ છે અને હાથથી તપાસે છે. આગળ કંઈ કરવાની જરૂર છે કે નહીં તે ઘણી વાર આટલાથી જ ખબર પડી જાય છે. થોડી મિનિટોનું કામ.
- બાયોપ્સી.
ટિશ્યુનો નાનો ટુકડો લઈને માઇક્રોસ્કોપ નીચે તપાસવામાં આવે છે. ખાતરી કરવાનો આ એક જ રસ્તો છે. તે લોકલ એનેસ્થેસિયા આપીને કરવામાં આવે છે. રિપોર્ટ માટે ત્રણથી પાંચ કામકાજના દિવસ.
- બાયોપ્સી પોઝિટિવ આવે તો સ્કેન.
CT, MRI કે PET સ્કેન બતાવે છે કે તે કેટલું મોટું છે અને ક્યાંય ફેલાયું છે કે નહીં. તેના પરથી સ્ટેજ નક્કી થાય છે, અને સ્ટેજ પરથી ટ્રીટમેન્ટ.
અહીં તેની ટ્રીટમેન્ટ કઈ રીતે થાય છે
- ઓપરેશન.
- ગાંઠ કાઢી નાખવી, અને ક્યારેક ગળાની લસિકા ગ્રંથિઓ પણ. જ્યાં જરૂર હોય ત્યાં રિકન્સ્ટ્રક્શનનું પ્લાનિંગ એ જ વખતે સાથે થાય છે.
- રેડિયેશન થેરાપી.
- Varian Halcyon લિનિયર એક્સિલરેટર વડે, આજુબાજુની સારી ટિશ્યુને બચાવીને બરાબર જગ્યા પર આપવામાં આવે છે.
- કીમોથેરાપી.
- ક્યારેક ઓપરેશન પહેલાં ગાંઠ નાની કરવા માટે, ક્યારેક રેડિયેશનની સાથે.
- ટાર્ગેટેડ થેરાપી અને ઇમ્યુનોથેરાપી.
- અમુક ચોક્કસ કેસમાં, ગાંઠના ગુણધર્મ જોઈને નક્કી થાય છે.
તમારા માટે કયું કોમ્બિનેશન રહેશે તે કોઈ એક ડૉક્ટર એકલા નહીં, ટ્યુમર બોર્ડ નક્કી કરે છે.
રોજિંદું જીવન કેવું રહે છે
સાચી અપેક્ષા રાખજો: થોડા સમય માટે ખાવામાં અને બોલવામાં તકલીફ પડી શકે છે; અમારા સ્પીચ અને સ્વોલોઇંગ થેરાપિસ્ટ શરૂઆતથી જ તમારી સાથે કામ કરે છે. મોટા ભાગના પેશન્ટ ઘરે જ રહે છે અને સેશન માટે આવે છે. સાજા થવા માટે ઓપરેશન ઉપરાંત ટેકાની પણ જરૂર પડે છે — ખાવામાં, બોલવામાં, હલનચલનમાં, અને રોજિંદી જિંદગીમાં પાછા ફરવામાં. તમારે શેની જરૂર પડશે અને એમાં કોણ મદદ કરી શકે, એ તમારા સર્જનને પૂછી લેજો. તમે તમાકુ કે માવો વાપરતા હો, તો અત્યારે બંધ કરવાથી ટ્રીટમેન્ટ કેટલી કામ કરે છે તેમાં માપી શકાય એટલો ફરક પડે છે — અમારે ત્યાં તમાકુ છોડાવવાના કાઉન્સેલર છે અને એ સેવા મફત છે.
દર અઠવાડિયે પુછાતા સવાલો
મોઢામાં ચાંદું પડે એટલે કેન્સર જ?
બાયોપ્સી કરાવવાથી કેન્સર ફેલાય?
ઓપરેશન વગર ટ્રીટમેન્ટ થઈ શકે?
હું પહેલાંની જેમ બોલી અને ખાઈ શકીશ?
મેં વર્ષો પહેલાં તમાકુ છોડી દીધી છે. મને હજી જોખમ ખરું?
કોઈ રિપોર્ટ કે તકલીફ છે જેની ખાતરી નથી?
લઈને આવો. કંઈ ન હોય, તો અમે તમને કહી દઈશું કે કંઈ નથી.
મેડિકલ રિવ્યૂ કરનાર સર્જિકલ ઓન્કોલોજી ટીમ, સૌરાષ્ટ્ર કેન્સર કેર, MCh / DNB સર્જિકલ ઓન્કોલોજી · ઑગસ્ટ 2026