મોઢાનું ચાંદું ક્યારે ફરી બતાવવા જેવું છે

મોઢું જલદી રુઝાય છે. ખાતાં ખાતાં કચરાયેલો ગાલ, અણીદાર દાંતથી પડેલો ઘા, ગરમ ચાથી થયેલી બળતરા — આ બધું સામાન્ય રીતે અઠવાડિયા-દસ દિવસમાં જતું રહે છે અને કોઈને બતાવવાની જરૂર પડતી નથી. એટલે કામનો નિયમ એ નથી કે કેટલું દુખે છે. નિયમ એ છે કે એ કેટલો સમય રહે છે.

બે અઠવાડિયાં

મોઢામાં જે કંઈ બે અઠવાડિયાં પછી પણ રહી જાય, તે ડૉક્ટરને બતાવવું જોઈએ. આખો નિયમ આટલો જ છે — અને એ જાણવા જેવો છે, કારણ કે નીચેના લિસ્ટમાંની વાતો સાથે જીવી લેવાય એવી હોય છે, અને એટલે જ ટાળતાં રહેવાય છે.

બે અઠવાડિયાં કરતાં વધારે રહે તો ડૉક્ટરને બતાવવા જેવું

• મોઢામાં ચાંદું કે ઘા જે રુઝાતો નથી
• જીભ, પેઢાં કે ગાલની અંદરની બાજુએ સફેદ કે લાલ ડાઘ
• મોઢામાં, ગળામાં કે જડબાની નીચે ગાંઠ
• મોઢું પૂરેપૂરું ન ખૂલવું, અથવા તીખું ખાતાં બળતરા થવી
• ગળતી વખતે દુખાવો કે તકલીફ, અથવા અવાજમાં ફેરફાર
• કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વગર દાંત ઢીલો થઈ જવો

આમાંનું મોટા ભાગનું કેન્સર નીકળતું નથી

આ કેન્સરનાં લક્ષણોનું લિસ્ટ નથી. આ એવી વાતોનું લિસ્ટ છે જેના માટે ડૉક્ટરની દસ મિનિટ કાઢવા જેવી છે, અને એમાંનું મોટા ભાગનું બીજું કંઈક નીકળે છે — ઇન્ફેક્શન, ચોકઠું ઘસાતું હોય, દાંતની અણી વાગતી હોય. જાણવા માટે એક એપોઇન્ટમેન્ટ પૂરતી છે. ઘણી વાર તો ડૉક્ટર જોઈને જ નક્કી કરી શકે છે, કોઈ ટેસ્ટ વગર.

અમે આ વિશે કેમ લખીએ છીએ

સૌરાષ્ટ્રમાં અમે સૌથી વધુ મોઢા અને માથા-ગળાના કેન્સરની ટ્રીટમેન્ટ કરીએ છીએ. આ વિસ્તારમાં તેનું સૌથી સામાન્ય કારણ છે લાંબા સમયથી કોઈ પણ સ્વરૂપે તમાકુનો ઉપયોગ — સિગારેટ, બીડી, માવો, ગુટખા, પાન મસાલો કે સોપારી. દારૂ તેની સાથે જોખમ વધારે છે. તમાકુ તમારા જીવનમાં હોય, કે પહેલાં હતી, તો તમારું પોતાનું મોઢું સામાન્ય રીતે કેવું દેખાય છે એ ખબર હોવી બે મિનિટ કાઢવા જેવી વાત છે.

તમારું પોતાનું મોઢું ચેક કરવું

તમારે અરીસો અને સારો પ્રકાશ જોઈએ, અને લગભગ બે મિનિટ. આ મહિનામાં એક વાર કરો. તમે કેન્સર શોધતા નથી — તમે એવું કંઈક શોધો છો જે બદલાયું હોય અને બદલાયેલું જ રહ્યું હોય. અમે તેના સ્ટેપ લખી રાખ્યા છે, મોઢાના એક એક ભાગ પ્રમાણે, અને દરેકની બાજુમાં સામાન્ય શું ગણાય તે પણ.