ઘરે પેશન્ટની સંભાળ કઈ રીતે રાખવી
રોજનો, હાથે કરવાનો ભાગ — માથા-ગળાના ઓપરેશન પછી મોઢાની સંભાળ, ગળવામાં તકલીફ હોય ત્યારે ખવડાવવું, અને ડૉક્ટરને કામ લાગે એવો રેકોર્ડ.
પેશન્ટને મળતી મોટા ભાગની સંભાળ હોસ્પિટલમાં નહીં, ઘરે થાય છે — બે એપોઇન્ટમેન્ટ વચ્ચેનાં અઠવાડિયાંમાં, ઘરના લોકોના હાથે. આ ભાગ એ કામ વિશે છે: ખરેખર હાથે શું કરવાનું, અને ક્યારે. એ બીજા બે ભાગની જગ્યાએ નહીં, બાજુમાં બેસે છે — 'ઘરના લોકો માટે ગાઇડ' તમારા પોતાના વિશે છે, અને 'ટ્રીટમેન્ટ દરમિયાન' પેશન્ટ માટે, એના પોતાના દિવસો વિશે, લખાયેલું છે.
ઘરે લઈ જતાં પહેલાં
- મોઢાની સંભાળ અને ખવડાવવાનું એક વાર કરી બતાવવાનું કહો, અને નર્સ જોતી હોય ત્યારે એક વાર જાતે કરી જુઓ. ગાડીમાં બેસીને ડિસ્ચાર્જ પેપર વાંચવું અને એક વાર જાતે કરી લેવું — બે સરખી વાત નથી.
- સૂચનાઓ લખાવીને લો, અને એ ભાષામાં લખાવો જેમાં તમે ખરેખર વાંચવાના છો: કઈ દવા, દિવસમાં કેટલી વાર, અને કેટલા દિવસ.
- કોને ફોન કરવો અને કયા ટાઇમે — એ પૂછી લો, અને એ નંબર કોઈ એક જણના ફોન સિવાય બીજે પણ લખી રાખો.
- આ જ ઓપરેશન પછીના પહેલા અઠવાડિયામાં શું સામાન્ય ગણાય એ પૂછી લો, જેથી શું બદલાયું કહેવાય તેની તમારે અટકળ ન કરવી પડે.
માથા-ગળાના ઓપરેશન પછી મોઢાની સંભાળ
- રોજ એક જ ટાઇમે કરો. ખરાબ રાત પછી પણ રૂટિન ટકે છે; 'યાદ આવે ત્યારે કરીશું' ટકતું નથી.
- જ્યાં સંભાળ કરો ત્યાં ટોર્ચ અને અરીસો રાખો, અને બંને વાપરો. જે દેખાય નહીં તેની સંભાળ થઈ શકતી નથી.
- ઘરે આવો તે દિવસે મોઢાનો ફોટો પાડી લો — એ જ લાઇટ, એ જ એંગલ — અને પછી દર બે-ત્રણ દિવસે. અઠવાડિયામાં થયેલો ફેરફાર રોજેરોજ જોતાં ભાગ્યે જ દેખાય છે, પણ ફોટા સામે તરત દેખાય છે.
- આ પાના પરની સલાહ સહિત, કોઈ સામાન્ય સલાહને બદલે તમારા સર્જને આ ઓપરેશન માટે આપેલી સૂચનાઓ પાળો. કઈ દવાથી કોગળા કરવા, ઘાની સંભાળ કઈ રીતે કરવી અને એ જગ્યાએ શું અડાડાય — એ બધું શું ઓપરેશન થયું અને ક્યાં થયું તેના પરથી નક્કી થાય છે.
ગળવામાં તકલીફ હોય ત્યારે ખાવાનું
- મોઢા અને ગળાની ટ્રીટમેન્ટ પછી થોડા સમય માટે ખાવામાં અને બોલવામાં તકલીફ પડી શકે છે, અને શરૂઆતથી જ સ્પીચ અને સ્વોલોઇંગ થેરાપિસ્ટ પેશન્ટ સાથે કામ કરે છે. ક્લિનિકમાં એક કોળિયો જોવાને બદલે ઘરે એક આખું જમણ જોવાનું એમને કહો.
- કંઈ ખાસ ખરીદતાં પહેલાં ડાયટિશિયનને પૂછો કે ઘરમાં જે રંધાય છે એ જ, નરમ કરીને, પૂરતું છે કે નહીં. જવાબ સાંભળીને ઘણી વાર ખર્ચ બદલાઈ જાય છે.
- દર અઠવાડિયે એક જ વારે, એ જ કાંટા પર વજન કરો અને આંકડો લખી રાખો. બે એપોઇન્ટમેન્ટ વચ્ચે ઘરના લોકો જે ભેગું કરી શકે તેમાં આ થોડી કામની વસ્તુઓમાંની એક છે.
- અઘરા દિવસોમાં ખરેખર શું ગળે ઊતર્યું એ લખો. 'એ ખાતા જ નથી' અને 'અડધો વાટકો ખીચડી અને બે ગ્લાસ પાણી લીધું' — ડૉક્ટર માટે આ બે જુદાં વાક્યો છે.
- ખાવાનું એ કોઈ પરીક્ષા નથી જેમાં પાસ કે નાપાસ થવાય. અઘરા દિવસે ધ્યેય ભરેલી થાળી નહીં, પણ પ્રવાહી અને ટીમ માટે એક નોંધ — એટલું જ છે.
દવાઓ, અને તમે રાખો છો એ રેકોર્ડ
- બધી દવા એક જ ડબ્બામાં, અને એની બાજુમાં એક લખેલું લિસ્ટ — નામ, ડોઝ, કયા ટાઇમે. એ લિસ્ટ દરેક એપોઇન્ટમેન્ટમાં સાથે જાય.
- ઊલટી-ઊબકા માટેની દવા કઈ ટ્રીટમેન્ટ ચાલે છે તેના પરથી લખાય છે, અને એ ક્યારે લેવી તે પણ પ્રિસ્ક્રિપ્શનનો જ ભાગ છે. એ ટાઇમિંગ લખાવીને લો અને કોઈ સામાન્ય નિયમને બદલે એ પાળો.
- કંઈ પણ ધ્યાનમાં આવે તે દિવસે જ, તારીખ સાથે લખી લો. આગલી એપોઇન્ટમેન્ટમાં કામ તો વિગત જ આવે છે, અને ત્યાં સુધીમાં વિગત યાદ રહેતી નથી.
- બધું એક જ ફાઇલમાં રાખો, જૂનામાં જૂનું પાછળ, અને દર વખતે આખી ફાઇલ સાથે લઈ જાઓ.
હજી લખાઈ રહ્યું છે
એક વસ્તુ આ પાનું નહીં કરે: લક્ષણોનું એવું લિસ્ટ નહીં આપે જેની સાથે આંકડા જોડેલા હોય — કેટલો તાવ, કેટલું લોહી, કેટલા કલાક. એ લિસ્ટ અમારી નર્સિંગ ટીમ સાથે મળીને લખાઈ રહ્યું છે અને મૂકતાં પહેલાં કેન્સર સ્પેશિયાલિસ્ટ તેને તપાસશે, કારણ કે વેબસાઇટ પર ઊભો કરેલો આંકડો કોઈ આંકડો ન હોય તેના કરતાં ખરાબ છે. ત્યાં સુધી અમે ઘરના લોકોને એ જ નિયમ આપીએ છીએ જે અમે અમારા પોતાના માટે ઇચ્છીએ: આના માટે ફોન કરવો કે નહીં એવો વિચાર આવે, તો કરવો. ઇમરજન્સી નંબર અમારા સંપર્ક પાના પર છે અને 24 કલાક ઉપાડવામાં આવે છે.
તેના બદલે અમને પૂછો
તમને જોઈતો જવાબ હજી અહીં લખાયો ન હોય, તો સીધું કોઈ વ્યક્તિને પૂછો. અમે તે પબ્લિશ કરીએ તેની રાહ જોવા કરતાં એ ઝડપી પડશે.